آشنایی با کتابخانه های باستان در ایران

کتابخانه های باستان در ایران

در ایران پیش از اسلام بیشتر فرهنگ روایی و شفاهی رونق داشت و شاید به همین دلیل اطلاعات اندکی از چگونگی و وضعیت کتابخانه های آن دوران به ما رسیده است. مهمترین کتابخانه ها در ایران باستان که از آنها اطلاع داریم عبارتند از: دژنبشت یا دژ نوشت، در عهد هخامنشی ها که بیشتر بایگانی سلطنتی بود، و کتابخانه ای که پس از گردآوری اوستا در عهد اشکانیان و بیشتر برای حفظ و نگهداری آن کتاب در ارشک آباد (عشق آباد کنونی) تاسیس شد. در عهد ساسانیان کتابخانه دانشگاه جندی شاپور که ترجمه آثاری از یونانی و هندی به زبان پهلوی در آنجا انجام شد و کتابخانه ی مدائن که بیشتر کتابخانه ی سلطنتی بود، وجود داشت. در هنگامه ی حمله اعراب به ایران یزدگرد سوم مجموعه ی کتابخانه ی مدائن را با خود به همراه برد. پس از آن که یزد گرد در مرو کشته شد، مجموعه ی کتابهای کتابخانه ی سلطنتی در آن شهر باقی ماند و در کتابخانه ی مرو نگهداری شد.

از جمله کتابخانه های مشهور ایران می توان از کتابخانه ی مرو نام برد که حتی اجازه می داد مراجعه کنندگان کتاب یا کتابهایی را به امانت بگیرند و از کتابخانه خارج کنند. یاقوت حموی نقل می کند که وی همواره حدود 200 کتاب از این کتابخانه را در امانت داشته، بی آنکه گروگانی در قبال آنها پرداخته باشد.